Een fabriek naast een met onkruid overwoekerd terrein in het industriële zuiden van China is uitgegroeid tot een wereldwijd knelpunt voor automobielchips, waardoor een sector op zijn kop werd gezet die enkele jaren geleden nog zwoer niet opnieuw door verstoringen in de toeleveringsketen te worden getroffen.
Autofabrikanten beloofden hun toeleveringslijnen te versterken nadat COVID-19 in 2020 de productie van halfgeleiders verstoorde en een brand in een Japanse fabriek het tekort een jaar later verergerde. Maar de crisis rond de fabriek van het Nederlandse chipbedrijf Nexperia bracht een blinde vlek aan het licht: de sector had nooit voorzien dat laagtechnologische chips een hefboom zouden worden waarmee China druk kan uitoefenen op het Westen.
"Niemand heeft zich voorbereid op geopolitieke verstoringen, en ze zijn er nog steeds niet klaar voor," zegt Ambrose Conroy, CEO van het Amerikaanse adviesbureau Seraph Consulting, dat autofabrikanten adviseert.
De Nederlandse regering nam eind september de controle over Nexperia, dat in Nederland is gevestigd, vanwege zorgen dat de technologie zou kunnen worden doorgespeeld aan de Chinese eigenaar Wingtech. Peking reageerde door de export van afgewerkte Nexperia-chips, verpakt in de fabriek in de Parelrivierdelta, stil te leggen.
Vorige week kwam de Nederlandse regering terug op haar besluit om de controle over Nexperia te nemen, wat wijst op een mogelijke doorbraak.
Vanuit de fabriek in Dongguan verscheept Nexperia halfgeleiders die in alles zitten, van autoremmen tot elektrische ramen. Ze kosten slechts fracties van een cent per stuk, maar het tekort dwong Nissan en Honda tot productiebeperkingen en leidde ertoe dat de Duitse toeleverancier Bosch de werktijden in fabrieken moest terugschroeven.
Dit verslag over hoe de sector in allerijl reageerde op de onverwachte crisis is gebaseerd op gesprekken met een dozijn mensen, waaronder auto-executives, toeleveranciers en chipdistributeurs. Zij schetsen hoe just-in-time-voorraadbeheer en beperkte diversificatie van de toeleveringsketen autofabrikanten kwetsbaar maakten voor geopolitieke schokken.
De berichtgeving toont aan hoe de dominantie van China verder reikt dan geavanceerde technologie en zeldzame aardmetalen, tot alledaagse maar cruciale componenten, en hoe Peking die macht gebruikt om de wereldwijde productie te verlammen. Sommige details, waaronder de omvang van Bosch' blootstelling en de worstelingen van bedrijven met de eis om in yuan te handelen, zijn niet eerder gemeld.
Terwijl de Nederlandse regering de controle over het hoofdkantoor in Nijmegen overnam, bleven de activiteiten in China onder controle van de Chinese moedermaatschappij van Nexperia.
"De Nederlanders dachten dat ze Nexperia hadden overgenomen, maar ze namen alleen een kantoorgebouw over," zegt Li Xing, hoogleraar internationale betrekkingen aan het Guangdong Institute for International Strategies, een denktank.
"Dit toont aan dat men, zelfs in het midden- en laagsegment, afhankelijk is van China. Als China grip op je wil krijgen, kan dat nog steeds. Je hebt geen uitweg."
In een verklaring zegt een woordvoerder van Wingtech dat Nexperia sinds de overname een marktleider is geworden. "De huidige crisis toont aan dat het opsplitsen van internationale bedrijven toeleveringsketens schaadt en sleutelindustrieën in gevaar brengt," aldus de woordvoerder.
Het Chinese ministerie van Handel reageerde niet op verzoeken om commentaar.
Een woordvoerder van Nexperia zei dat de wereldwijde complexiteit van de halfgeleiderindustrie het moeilijk maakte om de impact van geopolitiek te voorzien.
CASESTUDY VOOR POLITIEK RISICO
De chips van Nexperia werden als zo goedkoop en beschikbaar gezien dat een Europese autofabrikant normaal gesproken geen alternatieve voorraden aanhield, aldus iemand bij de autofabrikant. De chips zijn "heel gewone elektronica met lage prijzen", aldus deze persoon, die evenals de meeste geïnterviewden anoniem sprak om gevoelige informatie te bespreken.
De Nexperia-episode laat zien dat de strategische kwetsbaarheid van fabrikanten verder reikt dan alleen hightech componenten, zegt Alfredo Montufar-Helu, managing director bij Ankura Consulting in Peking.
Bosch had aanvankelijk niet genoeg alternatieven beschikbaar, ondanks dat het jaarlijks voor 200 miljoen euro ($231 miljoen) aan Nexperia-producten bestelde, aldus een ingewijde.
Bosch weigerde commentaar te geven.
Nexperia hervatte eind oktober de verkoop aan enkele binnenlandse distributeurs, maar eiste betaling in yuan in plaats van de eerder gebruikte buitenlandse valuta. Volgens Reuters was de wijziging in valuta bedoeld om de Chinese activiteiten onafhankelijker van het Nederlandse hoofdkantoor te maken. Voorraadklare chips stapelden zich op in de fabriek in Dongguan omdat niet alle yuan-transacties konden worden verwerkt, aldus twee ingewijden.
Volgens hen is de situatie inmiddels verbeterd.
Een woordvoerder van Wingtech zei dat er geen achterstand in chips of systeemproblemen met yuan-betalingen was, maar gaf verder geen toelichting.
China stond deze maand toe dat sommige Nexperia-exporten werden hervat, nadat de Amerikaanse president Donald Trump de Chinese president Xi Jinping ontmoette in Busan. Dat kwam net op tijd voor Bosch en toeleveranciers Aumovio, ZF Group en Hella, die volgens een ingewijde op het punt stonden delen van hun productie stil te leggen.
Bosch, Aumovio en ZF weigerden commentaar. Een woordvoerder van Hella zei dat het bedrijf de stabiliteit van de toeleveringsketen heeft gehandhaafd.
Toen Reuters de fabriek in Dongguan op een doordeweekse dag bezocht, waren enkele jaloezieën gesloten en reden vrachtwagens af en aan bij het laadperron. Buiten stonden tientallen scooters geparkeerd.
Het Oostenrijkse Melecs en Apple-leverancier JABIL zijn erin geslaagd chips van Nexperia te verkrijgen. Beide gebruikten Chinese entiteiten, waardoor ze in yuan konden afrekenen, aldus twee ingewijden.
Een woordvoerder van Melecs weigerde commentaar. JABIL reageerde niet op herhaalde verzoeken om commentaar.
AUTOFABRIKANTEN HEBBEN NIET GELEERD
Het chiptekort toonde aan dat autofabrikanten de lessen uit de vorige schok niet ter harte hadden genomen, zegt Julie Boote, auto-analist bij Pelham Smithers Associates in Londen.
"Je zou verwachten dat ze voor chips een voorraad voor meerdere maanden zouden aanhouden," zegt ze. "Dat was wat ze na de vorige crisis ook zeiden."
Nissan Chief Performance Officer Guillaume Cartier zegt dat het vervangen van kwetsbare toeleveringsketens tijd kost.
"Ik weet wat iedereen zal zeggen: 'Ah, maar je hebt niet geleerd van het verleden,'" zei hij vorige maand tegen Reuters. "Ja, oké. Maar geloof je dat je je hele toeleveringsketen in drie jaar kunt veranderen?"
Het tekort aan Nexperia-chips dwong Nissan de productie van zijn bestverkochte Rogue SUV te verlagen, aldus Reuters, en vormt dit jaar een aanhoudend risico.
Conroy, de consultant, adviseert klanten om extra voorraden van kritieke componenten aan te houden in de regio waar ze nodig zijn. Dat is een kostbare verandering voor een sector die vertrouwt op just-in-time-voorraadbeheer om de kosten te minimaliseren.
Niet alle autofabrikanten werden verrast.
Toyota instrueert toeleveranciers om een voorraad chips voor meerdere maanden aan te houden als onderdeel van het bedrijfscontinuïteitsplan dat werd ontwikkeld na de verwoestende aardbeving in Japan in 2011, aldus Reuters.
Een woordvoerder van Toyota zei dat er risico's zijn die de voertuigproductie kunnen beïnvloeden en dat ze de ontwikkelingen nauwlettend zullen blijven volgen.
DE PRIJS VAN VEERKRACHT
Een ander obstakel in de toelevering betreft hoe chips in voertuigen worden geïntegreerd. Nexperia-halfgeleiders worden veel gebruikt in componenten zoals powermodules, die elektriciteit beheren, en worden vaak direct op onderdelen gesoldeerd. Dat betekent dat ze niet zomaar door een andere chip te vervangen zijn, zegt Nori Chiou, investment director bij White Oak Capital Partners.
Elk nieuw voertuigonderdeel moet worden getest, wat maanden kan toevoegen aan het proces om alternatieve onderdelen te verkrijgen, aldus Chiou. Een woordvoerder van Nexperia zei dat vervanging niet "van de ene op de andere dag" kan worden afgerond, omdat onderdelen die identiek lijken, in voertuigen toch anders kunnen presteren.
Het Duitse Hella overweegt alternatieve leveranciers voor de chips van Nexperia, maar testen en goedkeuringen kunnen tot een jaar duren, langer dan aanvankelijk verwacht, aldus een bron uit de auto-toeleveringssector.
Een woordvoerder van Hella zei dat het bedrijf waar mogelijk overstapt op "al gekwalificeerde tweede bronnen" om stabiele leveringen te waarborgen.
Ankura Consulting's Montufar-Helu zegt dat het voorbereiden op chipknelpunten niet makkelijk zal zijn -- en ook niet goedkoop.
"Iedereen zal opnieuw beginnen te praten over het opbouwen van veerkracht, over diversificatie," zegt hij. "En dan zullen ze beseffen hoe duur het is."
($1 = 0,8672 euro)
(Verslaggeving door David Kirton en Nicoco Chan in Dongguan; Che Pan, Eduardo Baptista en Laurie Chen in Peking, Zhang Yan in Shanghai; Fanny Potkin in Singapore; Daniel Leussink in Tokio; Aanvullende berichtgeving door Ilona Wissenbach in Frankfurt, Toby Sterling in Amsterdam, Gilles Guillaume in Parijs; Aditi Shah in Tokio; Tekst: David Dolan; Redactie: David Crawshaw en Lincoln Feast.)
