Myanmar wordt geteisterd door conflicten sinds het leger in 2021 een staatsgreep pleegde tegen een burgerregering en haar leider, Nobelprijswinnares voor de Vrede Aung San Suu Kyi, arresteerde, waarmee een burgeroorlog werd ontketend die grote delen van het land met 51 miljoen inwoners in zijn greep houdt.
Suu Kyi's National League for Democracy, winnaar van de laatste twee verkiezingen met een overweldigende meerderheid, is samen met tientallen andere anti-junta-partijen ontbonden wegens het niet registreren, terwijl rebellengroepen weigerden deel te nemen.
De Verenigde Naties, veel westerse landen en mensenrechtenorganisaties stellen dat de verkiezingen een truc zijn om het bewind van de junta via civiele stromannen te formaliseren en dat de verkiezingen zonder een betekenisvolle oppositie noch vrij, noch eerlijk, noch geloofwaardig zijn.
'OVERWINNING VOOR HET VOLK'
Het leger houdt vol dat de stemming publieke steun geniet en zonder dwang wordt uitgevoerd. Het probeerde het verkiezingsproces positief voor te stellen nadat de eerste ronde op 28 december slechts een opkomst van 52% kende.
"Dit is niet alleen een overwinning voor de regering, maar ook voor het volk, een prestatie voor wie democratie en vrede verlangt," zei woordvoerder Zaw Min Tun zondag tegen journalisten.
Junta-leider Min Aung Hlaing reisde veel rond om de verkiezingen te promoten, prees het succes en riep mensen op te stemmen. Verwacht wordt dat hij een centrale rol zal spelen in de volgende regering, maar hij ontweek onlangs een vraag over zijn politieke ambities.
Een inwoner van Latha Township in de grootste stad Yangon, die zelf niet stemde maar getuige was van de activiteiten bij een lokaal stembureau, zei dat veel mensen vroeg kwamen opdagen, bang voor repercussies als ze niet zouden stemmen en om gestigmatiseerd te worden als ze dat wel deden.
"Ze zijn bang dat er iets gebeurt als ze niet stemmen, en als ze wel stemmen, zijn ze bang dat anderen erachter komen," zei hij anoniem.
LEGERPARTIJ OP KOERS NAAR OVERWINNING
De aan het leger gelieerde Union Solidarity and Development Party lijkt op weg naar een grote overwinning, nadat ze 88% van de zetels in het lagerhuis behaalde in de eerste ronde. De partij, in 2010 door het leger opgericht als haar politieke vehikel, bestaat grotendeels uit gepensioneerde militairen.
"De USDP ligt op koers voor een verpletterende overwinning, wat nauwelijks verrassend is gezien de mate waarin het speelveld in haar voordeel is gekanteld. Dit omvatte het verwijderen van serieuze rivalen en een set wetten die oppositie bij de stembus moesten smoren," aldus Richard Horsey, Senior Myanmar-adviseur voor Crisis Group.
Een 42-jarige inwoner van Yangon vertelde aan Reuters dat hij stemde om repercussies te voorkomen, maar niet voor de USDP koos.
"Ik stemde op een andere partij. Ik weet niet eens meer hoe die heet," zei hij.
BELOOFDE OVERGANG
Een laatste stemronde vindt plaats op 25 januari. Het leger heeft gezegd dat de verkiezingen politieke stabiliteit zullen brengen in Myanmar, dat een van de ernstigste humanitaire crises in Azië doormaakt, met duizenden doden door conflicten en volgens de Verenigde Naties 3,6 miljoen ontheemden.
Analisten waarschuwen echter dat de poging van de junta om een stabiele regering te vormen te midden van aanhoudende conflicten riskant is en dat een militair gecontroleerde regering waarschijnlijk geen brede internationale erkenning zal krijgen.
Junta-woordvoerder Zaw Min Tun zei dat in april een nieuwe regering zal worden gevormd die in het buitenland zal worden geaccepteerd, wat zal leiden tot versoepeling van sancties en terugkeer van buitenlandse investeringen.
"Ik geloof dat na de verkiezingen de beperkingen zullen afnemen en de internationale betrekkingen opener en zichtbaarder zullen worden," zei hij.
