Er zijn twee hoofdtypen beursindexen: marktkapitalisatiegewogen indexen (CAC 40, DAX, Euro Stoxx, S&P 500...) en koersgewogen indexen (Dow Jones, Nikkei 225).

1/ Marktkapitalisatie als wegingscriterium

De grote meerderheid van de beursindexen wereldwijd maken gebruik van weging op basis van vrije marktkapitalisatie. Dit betekent dat elk bedrijf wordt gewogen in verhouding tot het deel van zijn kapitaal dat daadwerkelijk beschikbaar is voor aankoop of verkoop op de markten. Aandelen die duurzaam worden aangehouden door stabiele aandeelhouders zoals de staat, oprichters of strategische beleggers zijn dus uitgesloten. Hoe hoger het vrije marktaandeel van een bedrijf, hoe meer het de prestatie van de index beïnvloedt. Zo kan Schneider Electric zwaarder wegen dan LVMH in de CAC 40, zelfs als zijn totale kapitalisatie lager is: de eerste heeft een vrij marktaandeel van meer dan 90 %, terwijl de tweede sterk wordt gecontroleerd door de familie Arnault.

Geen enkel bedrijf kan meer dan 15 % van de index “wegen”. Momenteel zijn we daar ver van verwijderd, aangezien de eerste weging, Schneider Electric, 7,4 % van de CAC 40 vertegenwoordigt.

Wat betreft de selectie van de in aanmerking komende titels voor de CAC 40, heeft Euronext specifieke criteria. Om in aanmerking te komen, moeten de bedrijven in euro genoteerd zijn aan Euronext Paris, continu genoteerd zijn, en als hun referentiemarkt buitenlands is, moeten ze een significante activiteit in Frankrijk rechtvaardigen — in termen van activa, werkgelegenheid of handelsvolumes van derivaten. Er zijn ook liquiditeitseisen: een omloopsnelheid van het vrije marktaandeel van minstens 20 % over twaalf maanden is vereist voor de jaarlijkse herzieningen, 30 % voor nieuwe toetredingen tijdens de driemaandelijkse herzieningen, en 10 % voor bedrijven die al in de index zijn opgenomen.

De herzieningen van de CAC 40 vinden vier keer per jaar plaats — in maart, juni, september en december — met een grondigere jaarlijkse herziening in september. Deze updates zijn gebaseerd op de analyse van gegevens die ongeveer een maand voor de herzieningsdatum zijn vastgesteld. De bedrijven worden gerangschikt volgens twee gecombineerde criteria: de vrije marktkapitalisatie en de totale waarde van de beursverhandelingen over twaalf maanden.

Aan het einde van deze ranglijst worden de eerste 35 bedrijven geselecteerd om de CAC 40 te vormen. Maar om te frequente heen-en-weer bewegingen te voorkomen, is er een bufferzone van de 36ste tot de 45ste plaats om bedrijven die al lid zijn van de index te behouden, zelfs als ze net uit de top 35 zijn gevallen.

Ten slotte, hoewel het proces sterk gereguleerd is, behoudt de Wetenschappelijke Raad van de indexen een marge van interventie. Het kan de uiteindelijke samenstelling aanpassen als dit zorgt voor een betere sectorale representativiteit (bijvoorbeeld om oververtegenwoordiging van een bepaalde sector te vermijden), stabiliteit van de index of betere liquiditeit voor investeerders die deze repliceren.

Er zijn echter enkele subtiliteiten binnen de kapitalisatie-indexen. Bijvoorbeeld, de Duitse DAX is een index die de dividenduitkeringen van de bedrijven die het samenstelt, integreert. Daarom, om een redelijke vergelijkingsbasis te hebben, moet het worden vergeleken met de CAC 40 herbelegde dividenden. Hieronder is de prestatie van de DAX met de CAC 40 herbelegde dividenden en de CAC 40 over een periode van 10 jaar.

2/ Koersgewogen indexen

Deze indexen zijn zeldzamer. Wij kennen er slechts twee: de Dow Jones en de Nikkei 225 (Japan). Ze herinneren aan de tijd waarin kapitalisatiedata niet beschikbaar waren.

De index werkt door meer gewicht te geven aan aandelen waarvan de eenheidskoers het hoogst is. Ze houdt geen rekening met de werkelijke grootte van de betrokken bedrijven. Concreet beïnvloedt elk aandeel de index in directe verhouding tot zijn beurskoers: een aandeel genoteerd tegen 500 dollar heeft vijf keer meer impact dan een aandeel dat tegen 100 dollar koerst, zelfs als dat laatste een veel groter bedrijf vertegenwoordigt. Er wordt een rekenkundig gemiddelde van de koersen berekend, gecorrigeerd met behulp van een deler – de Dow Divisor – die rekening houdt met splits en andere technische operaties. In de Dow Jones zijn de belangrijkste wegingen, in volgorde, Goldman Sachs, Microsoft, Home Depot, Visa, Sherwin-Williams, Caterpillar, McDonald, UnitedHealth, American Express en Amgen.

3/ Nieuwe vormen van indexen

Sinds enkele jaren zien we nieuwe vormen van indexen opkomen, vooral gebruikt in passief beheer en thematische ETF's. Onder hen bieden de gelijk gewogen indexen een eenvoudige benadering: elke waarde heeft hetzelfde gewicht. Dit maakt het mogelijk de invloed van zeer grote kapitalisaties te verdunnen en een meer evenwichtige kijk op de globale prestatie te hebben. Dit is het geval bij de S&P 500 Equal Weight, waar alle bedrijven, groot of klein, evenveel tellen. Daarnaast zijn er andere indexen, zogenaamde "smart betas", die zijn opgebouwd op basis van fundamentele criteria: winst, dividenden, cashflows, volatiliteit, ESG-criteria... Het idee hier is om de titels te wegen volgens hun financiële of extra-financiële kwaliteiten, en niet volgens hun marktaandeel. Deze indexen, zoals de MSCI World Minimum Volatility Index of de FTSE High Dividend Yield Index, maken het mogelijk bepaalde kenmerken te filteren die als interessanter worden beschouwd al naargelang het profiel van de belegger.